12 Faşist Cuntası Ve Korkunç Dönemin Faturası

Nuri Kaymaz

nurikaymaz61@gmail.com

11.09.2025 - 10:57

Yayınlanma

11.09.2025 - 10:57

Yayınlanma

Eylül 1980’deki darbe, birçok kişi tarafından kabul edildiği gibi bir hazırlık döneminin ardından gerçekleşti. Özellikle 1977’de Taksim’de yüzbinlerce emekçinin katıldığı coşkulu 1 Mayıs kutlamasına The Marmara Oteli’nden sıkılan kurşunlar, 1978 yılının Aralık ayında Kahramanmaraş’ta solculara ve Alevi yurttaşlara dönük olarak devlet- MHP işbirliği ile gerçekleştirilen katliam ve 1980 yılında Çorum’da yine solcu ve Alevi yurttaşlara dönük olarak ve yine devlet- MHP işbirliği ile gerçekleştirilen katliam darbeye ortam yaratmak amacıyla düzenlenmişti. Kahramanmaraş ve Çorum’da gerçekleştirilen katliamlar günlerce sürmüş ancak devlet olaylara ısrarla müdahale etmemişti. Maraş katliamı sonrasında verilen sıkıyönetim kararı, katliamın amacına ulaştığının bir kanıtıydı. Darbın ekonomik programı da darbeden önce hazırlanmış ve bir ölçüde uygulanmaya başlanmıştı. Ekonomik krizle geçen dönem ihracata ve ucuz işçiliğe dayalı program, patronların temel taleplerinden olmuş ancak solun ve emekçilerin direnci nedeniyle programın uygulanmasında ciddi sıkıntılar yaşanmıştı. 24 Ocak’ta Süleyman Demirel’in başbakanlığındaki Milliyetçi Cephe hükümeti döneminde kabul edilen ve DPT müsteşarı Turgut Özal tarafından hazırlanan 24 Ocak kararları da darbenin ekonomik programı olarak 12 Eylül sonrası, yani solun ve işçi sınıfının direncinin kırılmasının ardından tam anlamıyla uygulanabilmişti. 22 Temmuz 1980 yılında DİSK Başkanı Kemal Türkler’in öldürülmesi, diğer yüzlerce cinayetle birlikte darbe öncesinin mantığına bir örnekti. Darbenin dış bağlantıları ise yine hazırlık dönemi konusunda net fikir verecektir. Afganistan ve İran’da sorun yaşayan ABD ve NATO’nun Türkiye’yi de kaybetmekten korktuğu ve darbeye her türlü desteği verdiği biliniyor. Dönemin ABD Başkanı Carter’a, Ankara’daki Amerikan diplomatik kaynaklarından geçilen “Bizim çocuklar başardı” cümlesi, Kenan Evren ve arkadaşlarından böyle bir darbenin dört gözle beklendiğinin bir kanıtı niteliğindeydi.

12 Eylül Darbesini Kim Yaptı?

12 Eylül darbesi dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren liderliğinde yapıldı. Ancak yukarıda da bahsedildiği gibi darbeyi başta emperyalist başkentler ve TÜSİAD olmak üzere bir “ekip” yaptı. 12 Eylül öncesi ve sonrasında yaşananlar, dış politikadan ekonomiye, kültürel politikalardan eğitime kadar tam anlamıyla sağ bir programın söz konusu olduğunu gösteriyor. Ülkeyi 12 Eylül’e taşıyan sağcı liderler Süleyman Demirel, Necmettin Erbakan ve Alparslan Türkeş’in en az Kenan Evren kadar suçlu olduğu, darbenin öncesindeki son üç yıla bakıldığında net olarak görülebilir. 1930’lu yıllardan başlayarak devlet eliyle ve ABD’ye yanaşarak hızla zenginleşen dönemin en büyük patronu Vehbi Koç’un darbenin ardından Kenan Evren’e gönderdiği mektup 12 Eylül’ün sınıfsal içeriği hakkında da net bir fikir veriyor: “Yakalanan anarşistlerin ve suçluların mahkemeleri uzatılmamalı ve cezaları süratle verilmelidir. Polis teşkilatını teçhiz ederek ve kuvvetlendirerek imkanlar genişletilmeli, gerekli kanunlar bir an önce çıkarılmalıdır. İşçi-işveren ilişkilerini düzenleyecek olan kanunlar asgari hata ile çıkarılmalıdır. Bazı sendikaların Türk Devleti’ni ve ekonomisini yıkmak için bugüne kadar yaptıkları aşırı hareketler göz önünde bulundurulmalıdır. DİSK’in kapatılmış olmasından dolayı bir kısım işçiler, sendikal münasebetler yönünden bekleyiş içindedirler. Militan sendikacılar bu işçileri tahrik etmek ve faaliyeti devam eden sendikaların yönetim kadrolarına sızarak kendi davalarını devam ettirmek niyetindedirler. Bu durum bilinmeli, hazırlanacak kanunlarda gerekli tedbirler alınmalıdır. Komünist Parti’nin, solcu örgütlerin, Kürtlerin, Ermenilerin, birtakım politikacıların kötü niyetli teşebbüslerini devam ettirecekleri muhakkaktır, bunlara karşı uyanık olunmalı ve teşebbüsleri mutlaka engellenmelidir. Zatıalilerine ve arkadaşlarınıza muvaffakiyetler temenni ediyorum. Emrinize amadeyim.” 12 Eylül Darbesi Kime Karşı Yapıldı?

12 Eylül darbesi kuşkusuz “psikopat askerler tarafından sivillere karşı” yapılmadı. Kuşkusuz “sağ-sol kavgasına son verelim” diye de yapılmadı. Darbenin siyasi-ekonomik-ideolojik bir programı vardı. Bu programın uygulanması için solun gücünün ciddi bir biçimde geriletilmesi gerekiyordu. Sol örgütlere ve sendikalara sınırsız operasyonlar, gözaltılar, işkenceler, hapis cezaları ve idamlar ülkeden solun temizlenmesi için yapılmıştı. 12 Eylül öncesinde 45 milyonluk Türkiye’de 4 milyonun üzerinde sendikalı işçi varken, bugün bu sayının 700 bin civarında olması, darbenin bu konuda bir ölçüde başarılı olduğunun kanıtı. Yine darbenin ardından kurulan YÖK, üniversitelerden solcu akademisyenlerin ve öğrencilerin kazınması amacı taşıyordu. Darbe ile beraber sendika konfederasyonlarının tamamı kapatıldı ancak sonrasında gerçekleşenler yine darbenin mantığı hakkında fikir veriyor. Sağcı sendika konfederasyonu Hak-İş, kapatılmasından birkaç ay sonra 1981 yılında açılırken, yine devlet sendika konfederasyonu olarak bilinen Türk-İş, 1982 yılında Genel Kurul toplayacak duruma gelirken, DİSK’e aşağıdakiler yapılıyordu:

17 Eylül’de gözaltı süresi doksan güne çıkarıldı. DİSK yöneticileri ve üyeleri uzun süre yargıç önüne çıkarılmadı.
Milli Güvenlik Konseyi, 18 Eylül’de yayınlanan 8 No’lu kararı ile DİSK’in taşınır ve taşınmaz mal varlıklarına el koyduğunu açıkladı.
11 Kasım’da DİSK üyesi sendikaların yönetimine sıkıyönetim komutanlarınca belirlenen kayyımlar atandı.
7 Aralık’tan itibaren 2364 sayılı Yasa ile tüm sendika üyelerini kapsayan Yüksek Hakem Kurulu uygulamasına geçildi. 12 Eylül’de gözaltına alınan altmış yedi DİSK yöneticisi tutuklandı.
Aralarında DİSK Genel Başkanı Abdullah Baştürk’ün de bulunduğu 52 DİSK yöneticisi hakkında idam cezası istemiyle dava açılacağı basına açıklandı.
DİSK üyesi Deri-İş Sendikası Genel Başkanı Kenan Budak, 25 Temmuz’da polis tarafından kurulan bir pusuyla sokak ortasında öldürüldü.DİSK Davası 24 Aralık’ta İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi’nde başladı. Yüz altmış dosya birleştirildi, toplam sanık sayısı bin dört yüz yetmiş yedi, hakkında idam istenilenlerin sayısı yetmiş sekize çıkarıldı
.

Sayılarla 12 Eylül DİSK’in başına bunlar gelirken, ülke genelinde de aşağıdakiler yaşanıyordu:

650 bin kişi gözaltına alındı.
1 milyon 683 bin kişi fişlendi.
Açılan 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı.
7 bin kişi için idam cezası istendi.
517 kişiye idam cezası verildi.
Haklarında idam cezası verilenlerden 50’si asıldı (18 sol görüşlü, 8 sağ görüşlü, 23 adli suçlu, 1’i Asala militanı)
İdamları istenen 259 kişinin dosyası Meclis’e gönderildi.
71 bin kişi TCK’nin 141, 142 ve 163. maddelerinden yargılandı.
98 bin 404 kişi “örgüt üyesi olmak” suçundan yargılandı.
388 bin kişiye pasaport verilmedi.
30 bin kişi “sakıncalı” olduğu için işten atıldı.
14 bin kişi yurttaşlıktan çıkarıldı.
30 bin kişi “siyasi mülteci” olarak yurtdışına gitti.
300 kişi kuşkulu bir şekilde öldü.
171 kişinin “işkenceden öldüğü” belgelendi.
937 film “sakıncalı” bulunduğu için yasaklandı.
23 bin 677 derneğin faaliyeti durduruldu.
3 bin 854 öğretmen, üniversitede görevli 120 öğretim üyesi ve 47 hakimin işine son verildi.
400 gazeteci için toplam 4 bin yıl hapis cezası istendi. - Gazetecilere 3 bin 315 yıl 6 ay hapis cezası verildi.
31 gazeteci cezaevine girdi.
300 gazeteci saldırıya uğradı.
3 gazeteci silahla öldürüldü.
Gazeteler 300 gün yayın yapamadı.
13 büyük gazete için 303 dava açıldı.
39 ton gazete ve dergi imha edildi.
Cezaevlerinde toplam 299 kişi yaşamını yitirdi.
144 kişi kuşkulu bir şekilde öldü.
14 kişi açlık grevinde öldü.
16 kişi “kaçarken” vuruldu.
95 kişi “çatışmada” öldü.
73 kişiye “doğal ölüm raporu” verildi.
43 kişinin “intihar ettiği” bildirildi.

12 Eylül onlarla sürdü: Turgut Özal

Darbenin ekonomi programını hazırlayan Turgut Özal, cuntanın TÜSİAD ve ABD ile bağlarını kuran kişi olarak biliniyor. 12 Eylül cuntasının ekonomi bakanı da olan Özal, 1983 yılında başbakan oldu. İhracata dayalı büyüme modeli ile ülkedeki toplam ihracatın üçte ikisi hayali ihracat oldu. Özal döneminde tam 256 tane şirketin hayali ihracat yaptığı kanıtlandı. Olağanüstü hal uygulaması, 1987 yılında Özal döneminde başlatıldı. Özal ayrıca, Özel Tim’in kurulmasını sağlayan isimdi. Özel Tim 1983 yılında Özal’ın başbakanlığı döneminde kuruldu. Özal hükümetinin bir diğer icraatı da bölgeye “istenmeyen gazetecilerin” girişinin önüne geçmek için çıkarılan “sansür ve sürgün kararnameleri” oldu. Özal, 1985 yılında PKK’ye karşı Kürtler arasından geçici köy korucuları oluşturulmasını sağlayan adımları attı. 1. Körfez Savaşı sırasında “Irak Savaşına Amerikalıların yanında girersek bir koyar üç alırız” diyerek siyasi literatüre yeni bir deyim armağan etti. Özal’ın o dönem, ABD’nin yanında savaşa girildiği takdirde, Musul ve Kerkük’ün Türkiye topraklarına katılabileceğini düşündüğü yazıldı. Turgut Özal, yine 1. Körfez Savaşı döneminde, Meclis onayı almadan ABD’ye hava sahasının açılmasının Anayasa’ya aykırı olduğu eleştirilerine, “Anayasayı bir kere delmekle bir şey olmaz” dedi. Özal hakkındaki en özlü ifade ise işçilerden geldi: Çankaya’nın şişmanı işçi düşmanı! 12 Eylül Onlarla Sürdü: Necmettin Erbakan.

Darbaya ortam hazırlanmasında Süleyman Demirel ve Alparslan Türkeş ile birlikte “büyük emeği” geçen Necmettin Erbakan’ın önü, konuşma yaparken elinden Kuran’ı düşürmeyen Kenan Evren ile alabildiğine açıldı. Türkeş’in söylediği “Fikirlerimiz iktidarda biz içerdeyiz” sözü, aslında Erbakan’ın durumunu da özetliyordu. Nitekim içeride de çok kısa kaldı. 12 Eylül’de bir süre İzmir Uzunada’da gözaltında tutulan Erbakan, 15 Ekim 1980’de 21 MSP yöneticisiyle birlikte “MSP’yi illegal bir cemiyete dönüştürmek ve laikliğe aykırı davranmak” suçlamasıyla tutuklandı. Ancak 9 ay sonra 24 Temmuz 1981’de serbest bırakıldı. 1987’de tekrar siyasete dönen Erbakan, 19 Temmuz 1983’te kurulan Refah Partisi’ne genel başkan seçildi. 1991 seçimlerinde Konya’dan milletvekili oldu. 1995 yılında da Başbakan oldu.Çiller, Yılmaz ve nihayet ** Erdoğan** 90’lı yıllarda Başbakanlık yapan Doğru Yol Partisi lideri Tansu Çiller ve ANAP lideri Mesut Yılmaz, Turgut Özal’ın birer kopyası olmaya çalıştılar. Piyasacılık, hayali ihracat, işçi düşmanlığı, Kürt düşmanlığı, faili meçhuller, dincilik, ABD yalakalığı onların da ezberi oldu. Ancak 2002’den bu yana Başbakan olan Erdoğan ve partisi AKP bu anlatılan 30-35 yıllık dönemin egemen bütün yönlerin mantıki ucu oldu.

Yorum Yap

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir.

Yorumlar(0 Yorum)

Henüz yorum yok

12 Faşist Cuntası Ve Korkunç Dönemin Faturası

Nuri Kaymaz

12 Eylül Darbesini Kim Yaptı?

Yorum Yap

Yazarın Diğer Yazıları

Hürmüz Boğazı'nda Geçiş Ücreti Tartışması

Hürmüz Boğazı'nda İran'dan Sert Mesaj!

İran-ABD Görüşmelerinde Önemli İlerleme!

Ünlülere Dev Operasyon: Beren Saat, Kenan Doğulu ve Enis Arıkan Gözaltında!

ABD’den Gece Yarısı Saldırısı: Tahran ve Hürmüz’de Patlama Sesleri!

Sazı Ağlatan, Türküleri Yaşatan Çamşıhı Ustası: Mahmut Erdal'ın Hikayesi

Trump 'Zorundayız' Dedi, ABD İran'a Saldırı Başlattı

Barış Boyun Örgütüne Kıskaç: 6’sı Avukat 45 Gözaltı

AKP İl Binası Önünde Eylem: "Biz Kime Güveneceğiz?"

İmamoğlu ve İBB Davasında Şok İfadeler: 446 Günlük İsyan

52 Milyon Yıllık Dev Keşif: Liseli Gencin Büyük Başarısı

CHP'li Başkan Hakan Bilecen, AK Parti'ye Geçiyor!

Burcu Köksal'dan Sürpriz Hamle: En Yakın İsim Görevden Alındı

İmamoğlu ve İBB Bürokratlarının Yargılandığı Davada Kritik Celse

Ekranların Efsane İsmi Reha Muhtar Hayatını Kaybetti

"Sen Kafayı mı Yedin?" Trump’tan Netanyahu’ya Lübnan Şoku!

Antalya'da Sıcak Duruşma: 83 Öğrenci İlk Kez Yargıç Karşısında

13. Yılında Gezi Ruhu: Mis Sokak’ta Yoğun Güvenlik Altında Ortak Açıklama

Peru Sandık Yolunda: Sağcı Adaya Karşı Öfke Sel Olup Aktı

Güvenpark'ta Tarihi Buluşma: Özgür Özel ve Mansur Yavaş'tan Net Mesajlar!

Hollywood Yasta: Usta Oyuncu Catherine O'Hara 71 Yaşında Öldü

Ucuz Petrol Devri Bitti mi? Türkiye Rotayı Değiştiriyor

Akşehir’den Nurhak’a Adanmış Bir Ömür: Kadir Manga Kimdir

Sokak Endişesiyle Devlet Bahçeli Akşam Söylediklerinden Vazgeçti: CHP 'ye Kongre Tarihi Önerdi

Siyasette "Mutlak Butlan" Trafiği: Bahçeli Hem Özel'i Hem Kılıçdaroğlu'ni Aradı

İYİ Parti’den CHP’ye Destek: "Kayyumlar Cumhuriyetine İzin Vermeyiz"

CHP’de Hareketli Dakikalar: Özel’in Tabelası Söküldü, Kılıçdaroğlu Ekibi Binada!

Veli Ağbaba’nın Şoförü Tutuklandı: Silivri Önünde "4 Gündür Haber Alamıyoruz" İsyanı

Kılıçdaroğlu İstedi, Valilik Düğmeye Bastı: CHP önünde Hareketli Dakikalar

Cezaevi Değil BBG Evi: İmamoğlu'nun Avukatlarına Yönelik Takibe Büyük Öfke

Akçakoca’da Rüşvet Depremi: Belediye Başkanı Gözaltında!

CHP’de Tarihi Kriz: "Mutlak Butlan" Kararı Sonrası Özgür Özel’den Direniş Çağrısı!

Alican Uludağ Hakim Karşısında: "Ben Terörist miyim?"

Dün Karalayanlar Bugün Destekliyor: AKP'li İsimlerden Kılıçdaroğlu Paylaşımı

İBB Davası'nda Serdal Taşkın'dan Çarpıcı Külliye İddiası!

Küba'dan ABD'ye Sert Uyarı: Kan Banyosu Olabilir!

Rasim Ozan Kütahyalı Tutuklandı!

Can Atalay’dan Silivri Mesajı: Görevi Başında Katledilen Hukukçulara Vefa

Milyar Dolarlık Bahis Soruşturması: Kütahyalı Dahil 154 Şüpheli Adliyede

İBB Davasında Şok Beyanlar: "Baskıyla İfade Verdim, Geri Çekiyorum!"

ODTÜ’de Şenlik Bilançosu: 6 Öğrenci Tutuklandı!

Demirtaş mı Öcalan mı? Dev Ankette Seçmen Tercihini Yaptı

Trump’tan Kürt Gruplara Şok Suçlama: "Hep Alıyorlar!"

Dinar Belediye Başkanı CHP’den Ayrılıyor mu?

Medya Çalışanının Katillerine Ceza Yağdı

Afyonkarahisar’da Siyasi Deprem: 17 Üye CHP’de Kaldı

Afyon CHP’de Deprem: Merkez İlçe Yönetimi Görevden Alındı!

GÜNDEMAR Anketi: CHP Birinci Parti, Muhalefet Adayları Erdoğan’ın Önünde

Sandık İradesi Şantaja Karşı: Burcu Köksal Krizi

Burcu Köksal AK Parti'ye mi Geçiyor? CHP İl Başkanlığı Sessizliğini Bozdu

Bahçeli’den Tarihi Hamle: Barış Süreci Koordinatörlüğü Önerisi

Trump ve İran Arasında Yeni Dönem: Gemilere Güvenli Koridor

İmralı’da Yeni Safha: Öcalan ile 'Fermuar' Mesaisi

1 Mayıs Bilançosu: 576 Gözaltının Tamamı Serbest!

İstanbul’da Gözaltı Sayısı 500’ü Geçti: Tutanaklardaki Çarpıcı İddialar

1 Mayıs’ta İstanbul Kuşatması: 4 İlçede Tam Yasak

Adana’da Sel Felaketi: Akıntıya Karşı Yaşam Savaşı

Ankara’da Maden İşçisinin İradesi Kazandı: Bakanlık Garantör Oldu

Tarihi Eşik: Hatimoğulları Çözüm Sürecindeki 'Oyalama'ya Dikkat Çekti

Açlığın ve Onurun Sesi: Madenciler Enerji Bakanlığı Yolunda

Iran, ABD Geriliminde Arabuluculuk İçin Pakistan'da

Özgür Özel,Haysiyet Cellatlarını Unutursak Şerefsiziz

İstanbul’da Yer Altı Cephaneliği Çökertildi

Konsolosluk Saldırganının Dehşet İfadesi: "Rehin Alıp Öldürecektik

Beyaz Saray Duyurdu: Orta Doğu’da Ateşkes Süresi Uzatıldı

Gülistan Doku Davasında Şok Gelişme: Eski Valiye Ağır Suçlama

Anne Hathaway'in 'İnşallah' Sözü Gündem Yarattı!

CHP Lideri Özel'den Meclis'te Tarihi "Hodri Meydan"

EMEP Milletvekili Sevda Karaca'dan Maden İşçilerine Destek

Yer Altında Ölüm Yer Üstünde Açlık: Doruk Madencilik Direnişi

Hürmüz Boğazı'nda Gerilim: Ateşkes Süresi Doluyor!

Gülistan Doku Dosyasında Kan Donduran İddialar: Valinin Oğlu mu?

Washington-Tahran Hattında Buzlar Eriyor mu?

Trump'ın Açıklaması Netanyahu'yu Şoke Etti!

Boykot Çağrısına Şamil Tayyar’dan Tehdit